سیکلوهگزیل آمین (Cyclohexylamine) چیست؟ بررسی ویژگی‌ها، کاربردها و قیمت

سیکلوهگزیل آمین (Cyclohexylamine) یکی از ترکیبات آلی مهم در خانواده آمین‌هاست که به دلیل خاصیت بازی و واکنش‌پذیری شیمیایی، در صنایع مختلف به‌عنوان ماده اولیه و حدواسط شیمیایی استفاده می‌شود. این ترکیب در تصفیه آب صنعتی، تولید مواد شیمیایی لاستیک، ساخت برخی شیرین‌کننده‌های مصنوعی و فرمولاسیون مواد ضدخوردگی کاربرد دارد.

سیکلوهگزیل آمین در دمای محیط به شکل مایعی بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ با بوی تند آمینی و ماهی‌مانند دیده می‌شود. این ماده با آب امتزاج‌پذیر است و به دلیل ویژگی‌های شیمیایی خود می‌تواند در کنترل pH و جلوگیری از خوردگی برخی تجهیزات صنعتی نقش داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای این ترکیب، استفاده در سیستم‌های آب تغذیه بویلر است. سیکلوهگزیل آمین در این سیستم‌ها به‌عنوان آمین خنثی‌کننده به کنترل شرایط شیمیایی آب و کاهش خوردگی در خطوط بخار و کندانس کمک می‌کند.

سیکلوهگزیل آمین چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

سیکلوهگزیل آمین یک آمین اولیه آلیفاتیک است که از اتصال یک گروه آمین (NH₂) به حلقه سیکلوهگزان تشکیل می‌شود. فرمول مولکولی این ترکیب C₆H₁₃N است و در منابع شیمیایی با نام‌های دیگری مانند سیکلوهگزان‌آمین (Cyclohexanamine)، آمینوسیکلوهگزان (Aminocyclohexane) و هگزاهیدروآنیلین (Hexahydroaniline) نیز شناخته می‌شود.

وجود گروه آمین در ساختار این ماده باعث ایجاد خاصیت بازی می‌شود. سیکلوهگزیل آمین می‌تواند با اسیدها واکنش دهد و نمک‌های آمونیومی تشکیل دهد. همچنین به دلیل قابلیت واکنش با ترکیبات آلی مختلف، در سنتز مواد شیمیایی و تولید حدواسط‌های صنعتی اهمیت دارد.

از ویژگی‌های مهم این ماده می‌توان به حلالیت بالای آن در آب اشاره کرد. این ویژگی باعث می‌شود در سیستم‌های آبی و فرآیندهای تصفیه آب کاربرد داشته باشد. همچنین سیکلوهگزیل آمین در بسیاری از حلال‌های آلی نیز حل می‌شود.

این ترکیب در صنایع لاستیک‌سازی برای تولید برخی شتاب‌دهنده‌های ولکانیزاسیون و مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیند پخت لاستیک کاربرد دارد. همچنین در مسیر تولید برخی ترکیبات مورد استفاده در صنایع غذایی و شیمیایی، به‌عنوان ماده اولیه یا حدواسط به کار می‌رود.

از نظر ساختاری، سیکلوهگزیل آمین با آنیلین تفاوت دارد. در آنیلین، گروه آمین مستقیماً به حلقه آروماتیک متصل است؛ اما در سیکلوهگزیل آمین، این گروه به یک حلقه اشباع متصل می‌شود. به همین دلیل رفتار بازی و واکنش‌پذیری این دو ماده یکسان نیست.

مشخصات فنی سیکلوهگزیل آمین

• نام انگلیسی: Cyclohexylamine
• نام شیمیایی: Cyclohexanamine
• نام‌های دیگر: Aminocyclohexane، Hexahydroaniline، Hexahydrobenzenamine
• شماره CAS: 108-91-8
• شماره EC: 203-629-0
• فرمول مولکولی: C₆H₁₃N
• فرمول ساختاری: C₆H₁₁NH₂
• جرم مولی: 99.17 g/mol
• شکل ظاهری: مایع شفاف بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ
• بو: تند و آمینی، شبیه بوی ماهی
• نقطه جوش: حدود 134.5 درجه سانتی‌گراد
• نقطه ذوب: حدود منفی 17.7 درجه سانتی‌گراد
• چگالی: حدود 0.865 تا 0.87 گرم بر سانتی‌متر مکعب در دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد
• حلالیت: امتزاج‌پذیر با آب
• نقطه اشتعال: حدود ۲۸ تا ۳۱ درجه سانتی‌گراد

توجه: مقادیر فوق تقریبی هستند و ممکن است با توجه به گرید و مشخصات تولیدکننده اندکی تفاوت داشته باشند. برای خرید صنعتی، اطلاعات TDS و COA محصول ملاک قرار می‌گیرد.

کاربردهای صنعتی سیکلوهگزیل آمین

۱. تصفیه آب صنعتی و کنترل خوردگی بویلر

یکی از مهم‌ترین کاربردهای سیکلوهگزیل آمین در سیستم‌های آب تغذیه بویلر و شبکه‌های بخار است. این ماده به دلیل خاصیت بازی و فرار بودن، در برخی برنامه‌های تصفیه آب به‌عنوان آمین خنثی‌کننده استفاده می‌شود.

در سیستم‌های بخار، بخشی از ترکیبات آمینی همراه بخار حرکت می‌کنند و پس از تبدیل بخار به آب، در خطوط کندانس حضور پیدا می‌کنند. سیکلوهگزیل آمین با خنثی‌سازی ترکیبات اسیدی و کمک به کنترل pH، می‌تواند از خوردگی تجهیزات و لوله‌های انتقال بخار و کندانس جلوگیری کند.

در این کاربرد، میزان تزریق باید با توجه به طراحی سیستم، کیفیت آب و شرایط عملیاتی تعیین شود.

۲. صنایع لاستیک‌سازی و تولید شتاب‌دهنده‌های ولکانیزاسیون

سیکلوهگزیل آمین در صنایع لاستیک به‌عنوان ماده اولیه یا حدواسط برای تولید برخی مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیند ولکانیزاسیون کاربرد دارد.

شتاب‌دهنده‌های ولکانیزاسیون سرعت و شرایط پخت لاستیک را کنترل می‌کنند و بر ویژگی‌هایی مانند مقاومت مکانیکی، انعطاف‌پذیری و دوام محصول نهایی اثر می‌گذارند.

این ترکیب در تولید برخی شتاب‌دهنده‌های خانواده سولفن‌آمیدها نقش دارد. از جمله ترکیبات مرتبط با این حوزه می‌توان به CBS و DCBS اشاره کرد که در فرمولاسیون لاستیک‌های صنعتی و تایرسازی استفاده می‌شوند.

۳. تولید شیرین‌کننده‌های مصنوعی

یکی دیگر از کاربردهای شناخته‌شده سیکلوهگزیل آمین، استفاده در مسیر تولید سیکلامات‌ها (Cyclamates) است.

سیکلامات‌ها گروهی از شیرین‌کننده‌های مصنوعی هستند که در برخی محصولات غذایی و نوشیدنی‌ها کاربرد دارند. سیکلوهگزیل آمین می‌تواند به‌عنوان ماده اولیه در فرآیند تولید سیکلامات سدیم و سایر نمک‌های این ترکیب مورد استفاده قرار گیرد.

البته استفاده از سیکلوهگزیل آمین به‌عنوان ماده اولیه صنعتی با مصرف مستقیم آن در محصولات غذایی تفاوت دارد و محصول نهایی باید الزامات قانونی و استانداردهای مربوط را رعایت کند.

۴. صنایع شیمیایی و سنتز ترکیبات آلی

سیکلوهگزیل آمین به دلیل داشتن گروه آمین فعال، در واکنش‌های شیمیایی مختلف به‌عنوان ماده اولیه و حدواسط استفاده می‌شود.

این ترکیب در تولید برخی مواد آلی، مشتقات آمینی، مواد شیمیایی تخصصی و ترکیبات مورد استفاده در صنایع رنگ و رزین کاربرد دارد.

همچنین در تولید برخی مواد شیمیایی کشاورزی و ترکیبات مورد استفاده در فرمولاسیون‌های صنعتی نقش دارد.

۵. تولید مواد ضدخوردگی و مواد شیمیایی صنعتی

خاصیت بازی سیکلوهگزیل آمین باعث شده است در تولید برخی ترکیبات و فرمولاسیون‌های ضدخوردگی مورد استفاده قرار گیرد.

این ماده می‌تواند در کنترل شرایط اسیدی محیط و محافظت از برخی تجهیزات فلزی نقش داشته باشد. با این حال، عملکرد ضدخوردگی آن به نوع فلز، شرایط محیطی و ترکیبات همراه بستگی دارد.

۶. صنایع رنگ، رزین و مواد شیمیایی کمکی

سیکلوهگزیل آمین در برخی فرآیندهای تولید مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع رنگ، رزین و پوشش‌های صنعتی به‌عنوان حدواسط سنتزی کاربرد دارد.

همچنین به دلیل قابلیت واکنش با اسیدها و تشکیل نمک‌های آمینی، در تولید برخی ترکیبات کمکی و مواد شیمیایی تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

جهت بررسی بیشتر به صفحه خرید سیکلو هگزیل آمین مراجعه نمایید.